Zgodnie z art. 39 kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Przepisu tego nie stosuje się w razie uzyskania przez pracownika prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (art. 40 k.p.) oraz w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy (art. 41¹ k.p.).


dr Agnieszka Różańska – Prawdzik, prawnik SEKA S.A.

 

Przewidziana w art. 39 k.p. ochrona pracownika przed wypowiedzeniem umowy o pracę rozciąga się także na wypowiedzenie warunków pracy i płacy pracownika. Wyjątki od tej ochrony znajdują się także w art. 43 k.p. Niezależnie jednak od przepisów kodeksu pracy, pewne zmiany dotyczące ochrony zawarte są w przepisach ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j. w Dz.U. z 2016 r. poz. 1474), która to ustawa dotyczy praco- dawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników.
W dniu 16 listopada 2016 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 38). Według wyżej wymienionej ustawy, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, ze wskazanymi zastrzeżeniami.
Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 października 2017 r. W ustawie tej przewidziane są przepisy przejściowe. Dotyczą one różnych kwestii, np. zapewnienia, że przepisy tej ustawy nie naruszają praw i obowiązków osób, które nabyły prawo do świadczeń określonych w przepisach zmienianych ustawą; ponownego obliczenia emerytury; emerytury częściowej; okresu ochronnego.
W ustawie znajdują się dwa artykuły poświęcone tylko i wyłącznie kwestii ochrony przed rozwiązaniem umowy o pracę, o której mowa w art. 39 k.p. Jeden przepis przejściowy (art. 28 ustawy zmieniającej) dotyczy pracowników, którzy w dniu wejścia w życie ustawy objęci będą ochroną stosunku pracy wynikającą z art. 39 k.p. lub osób, które byłyby objęte taką ochroną, jeżeli w tym dniu pozostawałyby w stosunku pracy. Do tych pracowników i osób stosowana ma być zasada, że od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej korzystają oni z ochrony stosunku pracy do osiągnięcia wieku emerytalnego wynikającego z przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS w dotychczasowym brzmieniu.

Drugi przepis przejściowy (art. 29 ustawy zmieniającej) dotyczy pracowników, którzy w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej nie będą objęci ochroną stosunku pracy z art. 39 k.p. i osiągną wiek emerytalny wynoszący dla kobiet 60 lat i dla mężczyzn 65 lat przed upływem 4 lat od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Tacy pracownicy podlegają ochronie stosunku pracy z art. 39 k.p. przez okres 4 lat licząc od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, także wówczas, gdy upływ tego okresu przypadnie po osiągnięciu wieku 60 lat przez kobiety i wieku 65 lat przez mężczyzn.

Przykład 1
Pracownik jest mężczyzną urodzonym 1.12.1955 r. Według obecnie obowiązujących przepisów, aby przejść na emeryturę musiałaby osiągnąć wiek 67 lat (1.12.2022 r.). W związku z tym ochrona przed rozwiązaniem umowy z art. 39 k.p. (aktualne przepisy) rozpoczęłaby się 4 lata przed osiągnięciem tego wieku, czyli od 1.12.2018 r. Na dzień 1 października 2017 r. (wejścia w życie ustawy) pracownik nie podlegałby tej ochronie. W związku z tym zastosowanie będzie miał art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Pracownik osiągnie wiek emerytalny wynoszący dla mężczyzn 65 lat 1.12.2020 r., czyli przed upływem 4 lat od dnia wejścia w życie nowej ustawy. W takim przypadku będzie on podlegał ochronie stosunku pracy przez okres 4 lat licząc od dnia wejścia w życie ustawy, także wówczas, gdy upływ tego okresu przypadnie po osiągnięciu 65 lat przez mężczyznę. Tak więc, według nowych przepisów, pracownik będzie chroniony na podstawie art. 39 k.p. przez 4 lata licząc od 1 października 2017 r.

Przykład 2
Pracownik jest kobietą urodzoną 1.08.1957 r. Według obecnie obowiązujących przepisów, aby przejść na emeryturę musiałaby osiągnąć wiek 61 lat i 7 miesięcy (1.03.2019 r.). W związku z tym ochrona przed rozwiązaniem umowy z art. 39 k.p. (aktualne przepisy) rozpoczęła się 4 lata przed osiągnięciem tego wieku, czyli od 1.03.2015 r. Na dzień 1 października 2017 r. (wejścia w życie ustawy) pracownica będzie podlegać ochronie. W związku z tym zastosowanie będzie miał art. 28 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Do pracownika, który w dniu wejścia w życie ustawy objęty będzie ochroną stosunku pracy wynikającą z art. 39 k.p. stosowana ma być zasada, że od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej korzystają oni z ochrony stosunku pracy do osiągnięcia wieku emerytalnego wynikającego z przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS w dotychczasowym brzmieniu. Czyli pracownica będzie chroniona do 1.03.2019 r. Po wejściu w życie przepisów pracownica będzie mogła jednak skorzystać z możliwości przejścia na emeryturę w wieku 60 lat (ponieważ będzie miała już ukończone 60 lat) i jeżeli rozwiąże wówczas umowę o pracę, nie będzie mowy o ochronie stosunku pracy. Jeżeli będzie jednak chciała pracować, pomimo osiągnięcia wieku 60 lat, będzie dalej chroniona z art. 39 k.p., aż do osiągnięcia wieku 61 lat i 7 miesięcy.