Urządzenia mieszające należą do jednych z najbardziej niebezpiecznych maszyn stosowanych w przemyśle. Wypadki z nimi związane są zwykle spowodowane przez pochwycenie i często powodują one amputację lub poważne obrażenia, które mogą zmienić życie. Niniejszy artykuł zawiera praktyczne wskazówki dla operatorów dotyczące spełniania odpowiednich wymagań stanowiska pracy, aby zapewnić bezpieczne korzystanie z urządzeń mieszających i unikanie wypadków. Artykuł jest skierowany do pracodawców, podmiotów odpowiedzialnych i innych osób ponoszących odpowiedzialność i/lub kontrolujących – bezpośrednio lub pośrednio – sprzęt roboczy, takich jak kierownicy i przełożeni.


Redakcja

 

Substancje chemiczne są jednym z najczęściej występujących czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Codziennie pojawiają się nowe wyzwania i nowe potencjalne niebezpieczeństwa związane z materiałami, których wpływ na ludzkie zdrowie nie został jeszcze do końca zbadany. Przykładem są tu nanocząstki, których potencjalne zagrożenia dla człowieka i środowiska są jeszcze niedostatecznie poznane. Czy zatem posiadamy choć minimalną wiedzę, jakiego rodzaju są to zagrożenia i gdzie najczęściej są spotykane?

Praktycznie każdej działalności człowieka towarzyszą różnorodne procesy, czynności i materiały, które stwarzają zagrożenia dla jego zdrowia. Szczególnie dotyczy to środowiska pracy, dlatego każdy pracodawca powinien stale i systematycznie nadzorować jej warunki. Szkodliwe substancje mogą występować w postaci gazów, pary, pyłów lub aerozoli. Najczęściej

– tak jak zauważa Pani w pytaniu – pracownicy narażeni są na oddziaływanie substancji chemicznych. W UE w powszechnym użyciu jest ich ok. 30 tys. Te liczby nie nastrajają optymistycznie. Nie pasują też do naszych wyobrażeń o tym, kto na co dzień może być narażony na tego typu niebezpieczeństwo. Wydaje się, że problem dotyczy zatrudnionych w wielkich, dymiących fabrykach, cementowniach czy kopalniach. Prawda jest jednak taka, że z substancjami szkodliwymi spotykamy się też w małych i średnich firmach, które często przecież zajmują się nowoczesnymi technologiami. Wielu pracodawców i pracowników o tym zapomina. Największym wyzwaniem staje się więc dziś skuteczne uświadamianie, że żaden sektor nie jest całkowicie wolny od materiałów szkodliwych czy w jakimś stopniu nieobojętnych dla zdrowia ludzi. Obowiązkiem pracodawców, leżącym zresztą w ich dobrze pojętym interesie, jest dokonywanie oceny poziomu ryzyka, na jakie może być narażony ich personel, i stosowanie odpowiednich środków ochrony, na przykład komór rękawicowych.

Pozornie liczba pracowników narażonych na nanocząstki nie jest wysoka: zgodnie z raportem GUS pt. „Biotechnologia i nanotechnologia w Polsce w 2016 roku” w dziedzinie nanotechnologii pracowało 3910 osób, z czego w przedsiębiorstwach – 1433 osoby. Jednak w rzeczywistości może ona być o wiele wyższa. Gdzie jeszcze pracownik może się z nimi spotkać?

Jesteśmy przeciwnikami „wrzucania” wszystkich nanomateriałów do jednego worka i mówienia, że są niebezpieczne.

zdjęcie 1. Komora rękawicowa HOGER typu izolator

Dzięki nanotechnologii przecież ulepszono już istniejące lub odkryto nowe właściwości materiałowe wielu produktów. Nanocząstki niosą ze sobą szerokie możliwości aplikacyjne

– są zresztą dziś coraz chętniej stosowane w wielu gałęziach przemysłu. Jednak – trzeba wziąć to pod uwagę – pozytywne właściwości nanomateriałów idą w parze z niedostatecznie poznanymi na razie zagrożeniami dla człowieka i środowi-ska, w tym środowiska pracy. Dostępne wyniki badań laboratoryjnych wskazują, że ze względu na swoje zdolności penetracyjne niektóre nanomateriały mogą niszczyć komórki organizmu poprzez uszkadzanie błony komórkowej, inne mogą kumulować się w organach wewnętrznych i zmieniać procesy wewnętrzne. Następstwa tych właściwości mogą być różne, dziś jeszcze trudno je zdefiniować i nie ma na ten temat rzeczowych badań. Tym bardziej więc trzeba zachować wyjątkową ostrożność podczas pracy z nanocząstkami. Musimy też zdawać sobie sprawę, że liczba pracowników narażonych na nanocząstki jest o wiele większa aniżeli tylko zatrudnionych przy produkcji nanomateriałów. Mogą one być uwalniane jako produkt uboczny w wielu procesach przemysłowych, takich jak na przykład obróbka termiczna. To znacznie zwiększa skalę problemu.

Jak zatem można chronić się przed jednym z głównych nowych zagrożeń dla zdrowia pracowników? Zachowując wyjątkową ostrożność podczas pracy. W jaki sposób? Odseparowując nanocząstki od człowieka – choćby przy pomocy zamkniętych systemów, obudów i osłon urządzeń emitujących nanocząstki substancji niebezpiecznych.
Jednym ze sposobów takiej izolacji są specjalistyczne komory rękawicowe, skonfigurowane do ochrony operatora, nazywane często izolatorami. Sprawdzają się nie tylko podczas pracy z nanomateriałami, ale we wszystkich laboratoriach badawczo-rozwojowych, farmaceutycznych i biochemicznych, a także przy pracy z mikroorganizmami, substancjami patogennymi, materiałem radiochemicznym oraz chemicznym kancerogennym. Ich sekretem są między innymi wysoko wydajne filtry HEPA H14 i filtry z węglem aktywnym (tzw. pułapki węglowe). Praca komory sterowana jest przez automatykę PLC, która pozwala kontrolować podciśnienie panujące wewnątrz komory i dynamicznie dostosowywać warunki pracy układu wyciągowego do nieustannie zmieniających się ciśnień. Takie-go poziomu bezpieczeństwa nie zagwarantują ani maseczki ochronne, ani komory laminarne, ani dygestoria.

Marka Hoger, producent komór rękawicowych, jest w Polsce oficjalnym partnerem europejskiej kampanii informacyjnej pt. „Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy. Substancje niebezpieczne pod kontrolą”, zaplanowanej na lata 2018-2019. Na czym polega to partnerstwo?

Produkowane przez nas komory rękawicowe pomagają skutecznie chronić pracowników, odseparowując niebezpieczne substancje od człowieka podczas wykonywania różnych prac. Misja kampanii i nasza jest więc taka sama

– zwiększanie świadomości pracodawców i pracowników w zakresie ograniczania zagrożeń w miejscu pracy. O jej przesłaniach od dwóch miesięcy cały czas głośno mówimy

– w mediach, na konferencjach i podczas spotkań z klientami. Dzięki temu mają szansę trafić do większej liczby odbiorców i spełnić swoje zadanie. Mamy na to jeszcze prawie dwa lata.

Produkowane przez markę Hoger specjalistyczne komory rękawicowe są przeznaczone do procesów prowadzonych w trybie ochrony operatora. Jaka jest zasada ich działania? Gdzie znajdą one zastosowanie?

Produkujemy komory rękawicowe, które zapewniają operatorom bezpieczeństwo podczas kontaktu ze szkodliwymi związkami, ale również takie, które izolują wrażliwe materiały przed tlenem i wilgocią oraz chronią środowisko pracy przed tym, co niepożądane. Oba rodzaje komór znajdą za-stosowanie w przemyśle medycznym, chemicznym i farmaceutycznym. Ich poszczególne elementy są projektowane, przygotowywane i dopasowywane do siebie z niezwykłą, wręcz laboratoryjną precyzją. Istotna jest również jakość używanych materiałów począwszy od elementów ze stali nierdzewnej aż do wytrzymałych rękawic wykonanych z chemoodpornych materiałów.

Komory mogą być stalowe, akrylowe lub szklane. Wysoki stan-dard bezpieczeństwa oraz stabilne warunki atmosfery pozwalają na zastosowanie komory jako np. zaawansowanego eksykatora w przemyśle farmaceutycznym (przechowywanie wzorców) oraz do pracy z substancjami silnie higroskopijnymi.

Misją marki Hoger jest m.in. edukacja pracodawców i pracowników na temat zagrożeń, które nie są jeszcze do końca poznane i zbadane, jak np. nanomateriały i nanotechnologia. W jaki sposób realizują Państwo tę misję?
Pokazujemy badania i skalę problemu. Zwracamy uwagę na to, że temat nanomateriałów nie dotyczy tylko pracy w laboratorium. Uczulamy pracowników i pracodawców, że nanocząstki mogą być wydzielane w miejscach, w których nanomateriały uwalniane są jako produkt uboczny w wielu procesach przemysłowych. Jest to tak zwana emisja niezamierzona. Przykładami źródeł takiej emisji nanocząsteczek mogą być procesy spawania, wytapiania metali, lutowania, zgrzewania, wulkanizacji, cięcia strumieniem, a także silniki spalinowe, ciepłownie i elektrownie. Do niezamierzonej emisji niebezpiecznych cząstek może dochodzić również podczas obróbki mechanicznej, szczególnie materiałów twardych, np. szlifowania, cięcia, polerowania. Jeżdżąc po Polsce, widzi-my, że wielu pracodawców i pracowników o tym zapomina. Rozmawiamy więc z nimi o ryzyku, ale też proponujemy rozwiązania, np. polskie komory rękawicowe Hoger, m.in. chroniące przed niebezpiecznymi substancjami operatorów w różnych gałęziach przemysłu.

Dziękujemy za rozmowę